Theo ông Trương Hùng Long: Tình hình giải ngân chậm đang là mối quan tâm của Việt Nam và các đối tác ngân hàng. Có nhiều nguyên nhân khiến cho việc giải ngân chậm trễ, có nguyên nhân đến từ chính sách, có nguyên nhân đến từ thủ tục, có nguyên nhân đến từ việc giải ngân rút vốn, có nguyên nhân đến từ việc tổ chức thực hiện dự án… Hôm nay Bộ Tài chính tổ chức buổi tọa đàm với 6 nhà tài trợ lớn với mong muốn và đánh giá tác động của các nguyên nhân để từ đó có giải pháp lâu dài cơ bản. “Nếu nguyên nhân từ Chính phủ thì chúng ta sẽ báo cáo Chính phủ, nếu nguyên nhân liên quan đến Bộ Tài chính thì chúng ta sẽ triển khai ngay, nếu nguyên nhân từ các Bộ, Ngành thì sẽ kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, Ngành... Chúng tôi hy vọng sau cuộc Tọa đàm này chúng ta thống nhất các nguyên nhân chính gây chậm trễ cho việc giải ngân để đưa ra các giải pháp phù hợp” ông Trương Hùng Long nhấn mạnh.

Ông Trương Hùng Long – Cục trưởng Cục Quản lý Nợ và Tài chính đối ngoại

Theo báo cáo của Cục Quản lý Nợ và Tài chính đối ngoại được ông Hoàng Hải trình bày, hiện nay kế hoạch giải ngân vốn nước ngoài năm 2019 đang được giao gồm: Dự toán nguồn vốn đầu tư phát triển hiện có 60.000 tỷ đồng do Quốc hội có thẩm quyền giao. Trong đó, nguồn vốn do Thủ tướng Chính phủ (TTCP) đã được giao là 28.637 tỷ đồng đồng, tương đương 60,4%, số tiền đã được phê duyệt trên TABMIS là 24.483 tỷ đồng, tương đương với 86% kế hoạch; phần của 6 ngân hàng phát triển được giao thẩm quyền giải ngân là 18.581 tỷ đồng. Vốn chi thường xuyên do Quốc hội duyệt là 4.667 tỷ đồng, kế hoạch cho vay lại UBND cấp tỉnh được Quốc hội phê duyệt là 17.172 tỷ đồng. Về kế hoạch cho vay lại doanh nghiệp, đơn vị sự nghiệp do Bộ Tài chính báo cáo TTCP, TTCP chưa phê duyệt là 26.230 tỷ đồng.

Ông Hoàng Hải – Phó Cục trưởng Cục Quản lý Nợ và Tài chính đối ngoại

Trong 5 tháng đầu năm 2019, kết quả giải ngân vốn nước ngoài đã giải ngân cho đầu tư phát triển là 608 triệu USD, trong đó 6 ngân hàng phát triển đã giải ngân là 334 triệu USD; Giải ngân cho kế hoạch chi thường xuyên là 38 triệu USD; Giải ngân cho vay lại là 359 triệu USD, giải ngân từ 6 ngân hàng phát triển là 324 triệu USD; Duy có việc giải ngân cho hỗ trợ ngân sách là 115 triệu USD đã được 6 ngân hàng phát triển giải ngân toàn bộ là 115 triệu USD.

Tại cuộc tọa đàm, các đơn vị trong Bộ Tài chính cùng 6 Ngân hàng phát triển đã bàn về các nguyên nhân gây chậm trễ tiến độ giải ngân. Trong đó, các nguyên nhân chính vẫn là việc phân bổ kế hoạch vốn trung hạn vẫn chưa được hoàn thành cho dù chỉ còn 18 tháng nữa là hết thời hạn kế hoạch trung hạn bao gồm: 12 chương trình, dự án, trong đó 10 dự án thuộc nhóm 6 ngân hàng phát triển đã được ký kết với tổng vốn vay là 1.118,37 triệu USD; Toàn bộ các dự án đường sắt đô thị phải điều chỉnh chủ trương đầu tư; Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao kế hoạch vốn chậm, chưa kịp thời. Một số kế hoạch vốn ngoài nước giao không phù hợp với hiệp định vay, khả năng thực hiện dự án; Cơ quan Trung ương/Sở Tài chính chậm nhập và phê duyệt/kế hoạch vốn đầu tư công nguồn ngoài nước trên TABMIS; Nhiều địa phương có nợ quá hạn trên 180 ngày với ngân sách nhà nước, dù đã ký Hợp đồng cho vay lại nhưng chưa đủ căn cứ để giải ngân…

Toàn cảnh buổi tọa đàm

Về phía nhà tài trợ thì thời gian phải xử lý cho việc giải ngân rút vốn trung bình khoảng 2 tuần; Thời gian lưu chuyển thư sang nước ngoài và Nhà tài trợ KFW xử lý trong nội bộ là khoảng 20 ngày.

Theo quy định của Nghị định số 120 về chuyển nguồn cần được hướng dẫn rõ hơn, năm 2018 là năm đầu tiên áp dụng chuyển nguồn nên việc giải ngân rút vốn có nhiều vướng mắc do chưa quen cơ chế mới. Các chủ dự án chậm báo cáo tất toán các khoản tạm ứng với nhà tài trợ và chậm làm thủ tục nên đã ảnh hưởng đến việc tổng hợp số liệu báo cáo và duyệt đơn rút vốn.

KIM CHUNG

KIM CHUNG

KIM CHUNG

Đây là Hội nghị quan trọng nhất trong tiến trình hợp tác tài chính G20 năm 2019, các Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương các nước thành viên G20, các tổ chức quốc tế và các nước khách mời đã có cơ hội trao đổi và chia sẻ quan điểm về tình hình kinh tế toàn cầu, các rủi ro và thách thức đối với nền kinh tế, một số hành động và giải pháp hướng đến tăng trưởng mạnh mẽ, bền vững và bao trùm.

Các chủ đề chính được thảo luận tại Hội nghị bao gồm chủ đề về kinh tế toàn cầu, tài chính phát triển, thuế quốc tế, đầu tư cho cơ sở hạ tầng chất lượng, già hóa dân số và tài chính cho y tế toàn dân, tăng cường vai trò của Cơ quan Bảo lãnh Đầu tư Đa biên (MIGA) nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính cho đầu tư phát triển, tài chính cho phục hồi sau thiên tai, thảm họa và một số vấn đề tài chính khác như quản lý thị trường chứng khoán, quản lý tài sản, hệ thống thanh toán ngân hàng, đổi mới sáng tạo công nghệ trong lĩnh vực tài chính…

Về kinh tế thế giới, tại Hội nghị, các Bộ trưởng Tài chính, Thống đốc Ngân hàng Trung ương và các tổ chức quốc tế nhận định kinh tế thế giới tiếp tục ổn định và dự báo tăng trưởng ở mức vừa phải vào nửa cuối năm nay và trong năm 2020. Theo dự báo của IMF, nền kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng ở mức trung bình từ 3,3% đến 3,6% trong năm 2020. Tuy nhiên, rủi ro nổi bật vẫn là vấn đề căng thẳng thương mại và địa chính trị.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Trần Xuân Hà cám ơn Nhật Bản - Chủ tịch tiến trình hợp tác tài chính G20 năm 2019 đã mời Việt Nam tham dự Hội nghị quan trọng này. Về vấn đề tài chính cho phát triển, Thứ trưởng Trần Xuân Hà đánh giá cao chủ đề này, trong đó có vấn đề bền vững và minh bạch nợ. Các nước thu nhập thấp (bao gồm cả các nước thu nhập trung bình như Việt Nam) có nhu cầu đầu tư cao nhưng do nguồn thu ngân sách hạn chế nên nhu cầu vay nợ lớn.

Do đó, cần thực hiện các giải pháp chú trọng tái cơ cấu ngân sách, tăng thu nội địa, duy trì bội chi ngân sách ở mức hợp lý, quản lý nợ công chặt chẽ, thiết lập hệ thống công cụ quản lý nợ, minh bạch thông tin, và quản lý nợ bền vững. Đối với các nước đã tốt nghiệp IDA thì chuyển sang sử dụng nguồn vốn ưu đãi thấp hơn hoặc huy động vốn trên thị trường tài chính, vì vậy cần sử dụng vốn hiệu quả và quản lý nợ chặt chẽ hơn.

Tại phiên thảo luận, Thứ trưởng Trần Xuân Hà hoan nghênh và đánh giá cao kết quả đã đạt được trong việc thực hiện BEPS nhằm xây dựng hệ thống thuế quốc tế hiện đại, công bằng, minh bạch để đáp ứng yêu cầu toàn cầu hóa và xu thế số hóa nền kinh tế, đồng thời cũng chia sẻ thông tin tới Hội nghị về tình hình triển khai của Việt Nam.

Theo đó, Việt Nam bắt đầu tham gia Diễn đàn BEPS từ tháng 6 năm 2017, từ đó đến nay Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện các tiêu chuẩn tối thiểu của BEPS. Việt Nam hiện đang hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quản lý thuế, trong đó có vấn đề chia sẻ thông tin, chống chuyển giá, quản lý thuế trong điều kiện nền kinh tế số … nhằm đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Tại Hội nghị lần này, các Bộ trưởng Tài chính cũng thảo luận tầm quan trọng của bao phủ y tế toàn dân, đặc biệt là ở các nước đang phát triển, trong đó có vai trò quan trọng của tài chính cho y tế. Các Bộ trưởng Tài chính thống nhất sẽ tổ chức phiên họp chung với các Bộ trưởng Y tế bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G20 tại Osaka, Nhật Bản vào cuối tháng 6 tới.

Hội nghị Bộ trưởng Tài chính và Thống đốc Ngân hàng Trung ương G20 năm 2020 sẽ được tổ chức tại Ả-rập Xê-út./.

MHTQT

 >>>Xem thêm  Thu thuế từ khối doanh nghiệp FDI có mức tăng trưởng mạnh; Quản lý thuế thương mại điện tử: Hoàn thiện chính sách để chống thất thu<<<

TRUNG KIÊN

MINH ANH

Sau chuỗi các phiên vận động giằng co, thị trường khởi sắc trong phiên giao dịch cuối tuần. Các chỉ số sàn HOSE tăng điểm ngay từ thời điểm mở cửa, trước khi nới rộng đà tăng trong phiên chiều và đóng cửa tại mức cao nhất trong ngày. VN-Index và VN30-Index tăng lần lượt 1,06% và 0,96%, lên ngưỡng 958,28 điểm và 869,56 điểm.

Vận động tương tự diễn ra trên sàn Hà Nội, đáng chú ý, HNX30-Index tăng thêm 2,19% lên mức 191,19 điểm.

Sắc xanh chiếm ưu thế đối với hầu hết các nhóm ngành vốn hóa lớn, bao gồm tài chính, bất động sản. Lĩnh vực dầu khí thu hút dòng tiền khi giá dầu brent hồi phục 1,7% trong phiên gần nhất. GAS, PVD, PVS, BSR tăng từ 2,4% đến 4,1%, vận động tăng điểm lan tỏa sang cổ phiếu xăng dầu, giúp PLX, OIL đều đóng cửa trên mức tham chiếu.

Các lĩnh vực được dự báo hưởng lợi từ xu hướng dịch chuyển sản xuất về Việt Nam, bao gồm khu công nghiệp, dệt may, thủy sản đều đồng thuận tăng điểm. Nhóm cao su nhân tạo điều chỉnh trở lại sau những phiên tăng gần đây, tuy nhiên mức giảm điểm không đáng kể.

Thanh khoản trên sàn HOSE đạt 3,3 nghìn tỷ đồng, tăng nhẹ 4,76% so với phiên liền trước. Khối ngoại giảm quy mô giao dịch, tuy nhiên giá trị bán giảm 24,4% so với mức giảm 16,1% của giá trị mua, qua đó ghi nhận giá trị mua ròng 15,2 tỷ đồng.

D.T

 >>>xem thêm  Phát hành Trái phiếu Chính phủ và hiệu quả đối với tái cơ cấu nợ công ở Việt Nam; Nhận diện thách thức và giải pháp cơ cấu lại NSNN và nợ công tại Việt Nam<<<

Hương Quỳnh

Theo thông lệ quốc tế, TPCP đóng hai vai trò cơ bản: Thứ nhất, TPCP là công cụ nợ để huy động vốn bù đắp bội chi ngân sách nhà nước (NSNN), trả nợ gốc đến hạn, cơ cấu lại nợ Chính phủ; Thứ hai, việc phát hành TPCP thường xuyên hỗ trợ phát triển thị trường vốn trong nước, tạo lãi suất chuẩn để các công cụ nợ khác trên thị trường tham chiếu.

Thực hiện chủ trương về cơ cấu lại NSNN, quản lý nợ công để đảm bảo nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững tại Nghị quyết số 07-NQ/TW ngày 18/11/2016 của Bộ Chính trị, thời gian qua KBNN đã nỗ lực cải tiến công tác tổ chức phát hành TPCP, quản lý danh mục nợ TPCP góp phần cùng ngành Tài chính thực hiện thắng lợi chủ trương cơ cấu lại ngân sách nhà nước, nợ công và hoàn thành nhiệm vụ tài chính - ngân sách được Quốc hội và Chính phủ giao.

Trên cơ sở các Nghị định Nghị định 95/2018/NĐ-CP ngày 30/6/2018 của Chính phủ quy định về phát hành, đăng ký, lưu ký, niêm yết và giao dịch công cụ nợ của Chính phủ trên thị trường chứng khoán hướng dẫn Luật Quản lý nợ công năm 2017, Bộ Tài chính đã triển khai xây dựng và ban hành hệ thống các Thông tư hướng dẫn thực hiện nghiệp vụ phát hành, thanh toán công cụ nợ của Chính phủ và nghiệp vụ tái cơ cấu nợ, tạo khung pháp lý hoàn chỉnh để thực hiện phát hành TPCP và tái cơ cấu nợ.

Các quy trình nghiệp vụ phát hành TPCP của KBNN đã liên tục được cải tiến hướng theo các thông lệ tốt trên thị trường quốc tế, cho phép KBNN tổ chức phát hành TPCP theo quy trình chuẩn, minh bạch, đơn giản, tiết kiệm và hiệu quả.

Kết quả công tác phát hành TPCP

Hỗ trợ quản lý NSNN hiệu quả: Nghị quyết số 25/2016/QH14 ngày 9/11/2016 của Quốc hội về kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2016-2020 đặt ra chủ trương “tăng tỷ trọng nợ vay trong nước, giảm dần tỷ trong vay nước ngoài” để giảm rủi ro thị trường, rủi ro tỷ giá đối với nợ vay. Hiện nay, nguồn hỗ trợ chính thức ODA cho Việt Nam đang giảm dần và kết thúc khi Việt Nam được Ngân hàng Thế giới (WB) đưa ra khỏi nước kém phát triển từ tháng 7/2017.

Đảng và Nhà nước chủ trương phát triển kinh tế xã hội chủ yếu dựa vào nguồn lực trong nước. Do đó, thời gian qua, tỷ trọng vay trong nước của Chính phủ bằng trái phiếu trong tổng mức vay của NSNN hàng năm tăng liên tục. Khối lượng TPCP phát hành tại thị trường trong nước đã đáp ứng nhu cầu vốn vay bù đắp bội chi NSNN, đầu tư các công trình trọng điểm quốc gia và để trả nợ gốc theo dự toán Quốc hội giao. Điều này phù hợp với chủ trương của Quốc hội trong thực hiện tái cơ cấu NSNN và nợ công.

Tăng hiệu quả quản lý và sử dụng vốn thông qua kéo dài thời gian vay nợ: Phần lớn các công trình trọng điểm quốc gia yêu cầu vốn đầu tư dài hạn, phù hợp với thời gian đầu tư và thu hồi vốn. Trước đây, TPCP do KBNN phát hành thường có kỳ hạn ngắn.

Từ năm 2014 trở về trước, với kỳ hạn vay hàng năm bình quân khoảng 2-3 năm, NSNN thường xuyên phải vay đảo nợ để trả các khoản vay trước đó dẫn đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư không cao. Từ năm 2015, thực hiện chủ trương của Quốc hội về phát hành trái phiếu kỳ hạn dài, KBNN chủ yếu phát hành loại trái phiếu có kỳ hạn từ 5 năm trở lên.

Điều này giúp cải thiện kỳ hạn của cả danh mục trái phiếu, tăng hiệu quả sử dụng vốn đồng thời giảm áp lực trả nợ đối với NSNN. Nếu như năm 2012, thời hạn sử dụng vốn TPCP bình quân ở mức 3 năm, trong đó hơn 20% khối lượng phải hoàn trả ngay năm sau (do chủ yếu là tín phiếu Kho bạc) thì đến nay, thời hạn bình quân của TPCP phát hành tăng lên khoảng 12-13 năm, nâng kỳ hạn còn lại bình quân của danh mục nợ TPCP lên mức trên 7 năm, không còn áp lực trong việc NSNN phải hoàn trả vốn ngay trong các năm kế tiếp.

Các chỉ tiêu về kỳ hạn phát hành của TPCP và kỳ hạn danh mục nợ TPCP thời gian qua đã đạt và vượt mục tiêu của Quốc hội, Chính phủ đề ra tại Nghị quyết số 25/2016/QH14 ngày 9 tháng 11 năm 2016 của Quốc hội về kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2016-2020; Quyết định số 1191/QĐ-TTg ngày 14/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam đến năm 2020 (tối thiểu 70% khối lượng TPCP phát hành có kỳ hạn từ 5 năm trở lên, kỳ hạn còn lại danh mục nợ khoảng 6-7 năm,...), khẳng định kết quả thực hiện cơ cấu nợ công theo chủ trương của Quốc hội, Chính phủ.

Tiết kiệm chi phí vay nợ: Quản lý nợ công hiệu quả đặt ra yêu cầu về giảm thiểu các loại rủi ro, giảm chi phí vay trong điều kiện xây dựng danh mục nợ phù hợp về kỳ hạn và loại hình vay nợ.

Thời gian qua, trong điều kiện nền kinh tế vĩ mô được Chính phủ điều hành ổn định, mặt bằng lãi suất thị trường được cải thiện theo hướng giảm dần, KBNN bám sát thị trường và điều hành linh hoạt công tác huy động vốn. Nhờ đó, lãi suất phát hành TPCP giảm mạnh từ mức 12%/năm (năm 2011) xuống mức 6,54%/năm (năm 2014) và tiếp tục giảm dần xuống mức 5,98%/năm (năm 2017) và 4,71%/năm (năm 2018), góp phần giảm chi phí, tăng hiệu quả công tác quản lý nợ công.

Kết quả phát hành TPCP phụ thuộc rất nhiều vào tình hình thị trường tài chính, tiền tệ trong, ngoài nước và nhu cầu của các nhà đầu tư. Thị trường TPCP cần duy trì hoạt động thường xuyên, không phải chỉ hoạt động khi NSNN cần vốn. KBNN không thể tập trung huy động một khối lượng TPCP lớn thời điểm cuối năm khi thanh khoản của các nhà đầu tư TPCP căng thẳng.

Điều này một mặt dẫn đến khả năng không huy động được, mặt khác tăng chi phí huy động (khoảng 1-2%/năm so với đầu năm), đồng thời NSNN phải trả chi phí vay cao trong thời gian dài suốt vòng đời trái phiếu (ví dụ hiện nay khoảng 12-13 năm).

Có thể lượng hóa tiết kiệm chi phí vay như sau: Ví dụ, năm 2017, KBNN huy động 244.220 tỷ đồng TPCP kỳ hạn bình quân 12,74 năm, lãi suất bình quân 5,98%/năm. Nếu cùng khối lượng vay năm 2017 nhưng với lãi suất vay bình quân năm 2016 là 6,49%/năm thì trong 13 năm sắp tới, mỗi năm NSNN tiết kiệm chi trả lãi 1.245,5 tỷ đồng. Nếu cùng khối lượng vay năm 2017 nhưng với lãi suất vay bình quân năm 2011 là 12%/năm thì trong 13 năm sắp tới, mỗi năm NSNN tiết kiệm chi trả lãi 14.702 tỷ đồng.

Gắn kết chặt chẽ công tác phát hành TPCP và quản lý NQNN: Ngân quỹ nhà nước (NQNN) được hình thành từ các quỹ NSNN (trung ương và các địa phương), tiền gửi của các quỹ tài chính nhà nước, đơn vị, tổ chức kinh tế tại KBNN. KBNN thực hiện quản lý ngân quỹ bên cạnh mục tiêu đáp ứng kịp thời đầy đủ nhu cầu thanh toán, chi trả của NSNN và các đơn vị giao dịch tại KBNN còn đảm bảo mục tiêu hiệu quả thông qua việc sử dụng các nghiệp vụ quản lý ngân quỹ để gắn kết quản lý ngân quỹ và quản lý nợ theo các thông lệ tốt trên thế giới.

Bên cạnh vay từ thị trường TPCP, KBNN có thể cân đối, sử dụng NQNN để tạm ứng cho NSTW và NSĐF đáp ứng nhu cầu chi cần thiết, cấp bách khi nguồn thu chưa tập trung kịp thời nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư kết cấu hạ tầng quan trọng thuộc kế hoạch đầu tư công trung hạn, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Sử dụng nguồn NQNN tạm thời nhàn rỗi, giảm áp lực phát hành TPCP khi thị trường khó khăn, một mặt giúp KBNN hoàn thành nhiệm vụ vay để cân đối NSNN, một mặt giảm sức ép tăng mặt bằng lãi suất khi nhu cầu vay tăng hoặc thị trường biến động. Thông qua việc tạm ứng NQNN cho NSTW, KBNN tiết kiệm chi phí vay nợ cho NSNN.

Năm 2018, đánh giá khả năng phát hành TPCP khó khăn, KBNN đã trình Bộ Tài chính điều chỉnh giảm nhiệm vụ phát hành TPCP và cuối năm cân đối tạm ứng NQNN 45.500 tỷ đồng để đảm bảo đủ nhu cầu cân đối thu chi NSNN đồng thời giữ mặt bằng lãi suất phát hành ở mức phù hợp, tạo thuận lợi cho việc phát hành TPCP ngay từ đầu năm 2019.   

Phát triển thị trường TPCP: Thị trường TPCP trở thành kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế. Lãi suất TPCP do KBNN phát hành từng bước trở thành lãi suất chuẩn để các công cụ nợ khác trên thị trường tham chiếu.

Vai trò của TPCP trong việc phát triển thị trường trái phiếu trong nước

Hình thành thị trường TPCP chuyên nghiệp: Sự ra đời của thị trường trái phiếu chuyên biệt năm 2009 đánh dấu bước ngoặt trong việc phát triển toàn diện thị trường TPCP của Việt Nam nói chung và công tác phát hành TPCP của KBNN nói riêng. KBNN không còn thực hiện phát hành TPCP theo phương thức bán lẻ mà chủ yếu thực hiện bằng đấu thầu, đảm bảo thông tin minh bạch, đơn giản hóa thủ tục, tiết kiệm chi phí tổ chức phát hành, phù hợp với thông lệ quốc tế.

Sản phẩm trái phiếu đa dạng: Trên cơ sở nghiên cứu nhu cầu thị trường và định hướng cải thiện cơ sở nhà đầu tư, hàng năm KBNN thăm dò và mở rộng dần các loại kỳ hạn trái phiếu, đáp ứng nhu cầu đa dạng của các đối tượng khác nhau. Năm 2015 đưa ra thị trường trái phiếu kỳ hạn 20 và 30 năm lần đầu theo phương thức bán lẻ và sau đó thực hiện đấu thầu thường xuyên, thu hút sự các nguồn vốn dài hạn từ các công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư...

Bên cạnh trái phiếu truyền thống trả lãi cố định còn có các hình thức trái phiếu không trả lãi định kỳ, trái phiếu có kỳ trả lãi đầu tiên ngắn hơn hoặc dài hơn kỳ trả lãi chuẩn để tăng hiệu quả QLNQ, quản lý danh mục nợ TPCP.

Đa dạng và cải thiện cơ cấu nhà đầu tư trái phiếu: Từ chỗ trên 80% nhà đầu tư TPCP là các NHTM, hiện nay cơ cấu nhà đầu tư đang chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ lệ nhà đầu tư dài hạn là các công ty bảo hiểm, quỹ đầu tư; giảm dần sự phụ thuộc vào hệ thống NHTM.

Trước năm 2016, NHTM thường nắm giữ khoảng 80% khối lượng trái phiếu do KBNN phát hành, hiện nay tỷ lệ này giảm xuống khoảng 47% (năm 2018), giúp thị trường trái phiếu ổn định, bền vững hơn trước những biến động ngắn hạn trên thị trường tiền tệ.

Thực hiện các nghiệp vụ tái cơ cấu nợ để hỗ trợ quản lý nợ: Trên thế giới, nghiệp vụ hoán đổi và mua lại TPCP là các nghiệp vụ cơ cấu nợ chủ động thường xuyên được thực hiện. Với chủ trương tái cơ cấu danh mục nợ, thời gian qua KBNN đã nhiều lần thực hiện hoán đổi TPCP để tái cơ cấu danh mục TPCP, giảm rủi ro hoặc để cải thiện thanh khoản như: hoán đổi các trái phiếu có kỳ hạn còn lại tương đương để hình thành các mã có giá trị niêm yết lớn, thúc đẩy thanh khoản trên thị trường trái phiếu thứ cấp hoặc gom các trái phiếu có kỳ hạn còn lại ngắn để hoán đổi sang trái phiếu có kỳ hạn dài hơn, kéo dài kỳ hạn danh mục nợ.

Bên cạnh đó, việc chuyển đổi các khoản vay của BHXH sang hình thức TPCP cũng là cách thức tái cơ cấu các khoản nợ của Chính phủ. Dự kiến năm 2019, KBNN sẽ tiếp tục thực hiện hoán đổi trái phiếu để giúp giảm rủi ro đảo nợ của NSNN trong những thời điểm khối lượng TPCP đến hạn lớn (các năm 2020-2021).  

Giải pháp phát triển thị trường trái phiếu để tăng cường hiệu quả cải cách quản lý nợ công

Đa dạng sản phẩm trái phiếu để phát triển thị trường: Việc NSNN huy động được khối lượng lớn trái phiếu dài hạn với chi phí hợp lý trong những năm gần đây chứng tỏ niềm tin của nhà đầu tư vào sự ổn định nền kinh tế vĩ mô trong tương lai.

Mặc dù đánh giá cao kết quả tái cơ cấu nợ của Việt Nam từ năm 2015 trở lại đây, các chuyên gia WB tại hội thảo về Chiến lược phát triển KBNN cho rằng việc Việt Nam không phát hành loại dưới 5 năm như hiện nay dẫn đến thiếu lãi suất tham chiếu cho phân đoạn thị trường ngắn hạn, hạn chế thị trường phát triển.

Do đó, cần cân cân đối phát hành trái phiếu ngắn hạn với khối lượng phù hợp để thiết lập đường cong lãi suất chuẩn có đầy đủ kỳ hạn như thông lệ quốc tế. Các chuyên gia cũng khuyến nghị Bộ Tài chính (KBNN) phải duy trì thị trường thường xuyên, thanh khoản để đảm bảo khi NSNN có nhu cầu vay là có thể thực hiện.

Việc đa dạng hóa sản phẩm cho thị trường cần tính đến các loại trái phiếu có cơ chế phòng ngừa rủi ro lạm phát, giúp tối ưu hóa lợi nhuận cho các nhà đầu tư, giảm rủi ro khi đầu tư như trái phiếu gắn với chỉ số lạm phát, trái phiếu có lãi suất thả nổi... với một tỷ trọng phù hợp trong tổng mức phát hành, vẫn tập trung vào các sản phẩm truyển thống như hiện nay.

Thực hiện các nghiệp vụ cơ cấu nợ: Hoán đổi trái phiếu là nghiệp vụ cơ cấu nợ phổ biến được các nước phát triển thực hiện thường xuyên trong quản lý danh mục nợ.

Việc hoán đổi trái phiếu cần thực hiện liên tục bằng phương thức đấu thầu để đảm bảo đơn giản thủ tục, minh bạch thông tin và tạo thành thông lệ thường xuyên cho thị trường sẽ đạt hiệu quả quản lý nợ cao hơn. Hiện nay các quy định pháp lý đã cho phép tổ chức đấu thầu hoán đổi mua lại TPCP, KBNN sẽ đẩy nhanh tiến độ triển khai trong thời gian tới.

Gắn kết huy động vốn và quản lý NQNN: Trên thế giới, nhiều quốc gia thậm chí thặng dư ngân sách nhưng vẫn thực hiện phát hành trái phiếu với mục tiêu phát triển thị trường vốn, duy trì kênh huy động vốn khi Chính phủ có nhu cầu. Trường hợp Việt Nam, tại một số thời điểm thặng dư NQNN cao nhưng không nên quá lạm dụng nguồn NQNN để giảm phát hành TPCP do đây là nguồn vốn có tính chất tạm thời.

Việc sử dụng toàn bộ/phần lớn số dư ngân quỹ vay thay thế cho việc phát hành TPCP sẽ hạn chế sự phát triển bền vững của thị trường TPCP, có thể gây rủi ro thanh khoản cho KBNN, mặt khác tạo áp lực trả nợ cho NSNN trong ngắn hạn, ảnh hưởng đến tính an toàn, bền vững của ngân sách và nợ công. Do đó, KBNN cần tính toán sử dụng một tỷ lệ NQNN phù hợp trong tổng mức phát hành trái phiếu để đảm bảo đồng thời hiệu quả quản lý ngân quỹ và phát triển thị trường.

Công tác phát hành TPCP trong thời gian qua đã góp phần tích cực trong việc cơ cấu lại nợ công theo chủ trương, định hướng của Đảng, Quốc hội và Chính phủ. Chất lượng, hiệu quả cải cách quản lý nợ công là một trong các yếu tố giúp tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Fitch đánh giá tích cực, nâng hệ số tín nhiệm quốc gia của Việt Nam từ mức BB- lên BB vào tháng 5/2018.

Tuy nhiên, để tiếp tục tái cơ cấu nợ và xây dựng thị trường TPCP trở thành kênh huy động vốn dài hạn hiệu quả cho NSNN cần tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp để tăng quy mô và chất lượng thị trường trái phiếu theo hướng công khai, minh bạch phù hợp với các thông lệ quốc tế.

KB

Cụ thể, HNX Index đạt 104.35 điểm tại thời điểm đóng cửa phiên giao dịch cuối cùng của tháng 5, giảm 2,89% so với thời điểm cuối tháng trước. Giá trị vốn hóa thị trường đạt hơn 195 nghìn tỷ đồng, giảm 2,5% so với thời điểm cuối tháng 4/2019.

Tuy nhiên, thanh khoản trên thị trường tăng nhẹ so với tháng trước. Tổng khối lượng giao dịch toàn thị trường niêm yết đạt hơn 736 triệu cổ phiếu, giá trị giao dịch đạt hơn 9,2 nghìn tỷ đồng.

Như vậy, tính bình quân, khối lượng giao dịch đạt hơn 33,4 triệu cổ phiếu/phiên (tăng 1,5% so với tháng trước), tương ứng giá trị giao dịch đạt gần 418 tỷ đồng/phiên (tăng 7% so với tháng trước).

Chỉ số giá cổ phiếu các ngành đều giảm mạnh so với tháng trước, trong đó ngành Tài chính có chỉ số giảm điểm nhiều nhất, tại thời điểm ngày 31/5, chỉ số này giảm 10,85 điểm (tương ứng 5,72 % so với tháng trước) xuống mức 178,76 điểm, ngành Công nghiệp giảm 2,64 điểm còn 179,63 điểm, trong khi đó ngành Xây dựng giảm 0,14 điểm (tương ứng 0,11%) đạt 122,48 điểm.

Chỉ số LargeCap tại thời điểm cuối tháng 5 giảm 5,34 điểm (tương ứng 3,266%) so với tháng trước về mức 158,51 điểm, chỉ số Mid/SmallCap giảm 1,27% về 154,14 điểm.

Bảng 1: 5 cổ phiếu được giao dịch nhiều nhất trong tháng 5/2019

Nguồn: hnx.vn

Tháng này, nhà đầu tư nước ngoài giao dịch tổng cộng 61,86 triệu cổ phiếu, giá trị giao dịch đạt mức hơn 1.174 tỷ đồng, trong đó tổng giá trị giao dịch mua vào đạt hơn 472 tỷ đồng, tổng giá trị giao dịch bán ra đạt hơn 742 tỷ đồng.

Như vậy, tính chung trong cả tháng, trên thị trường cổ phiếu niêm yết, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng hơn 270 tỷ đồng. Việc bán ròng không quá lớn của nhà đầu tư nước ngoài cho thấy, những căng thẳng thương mại toàn cầu, đặc biệt chiến tranh thương mại Mỹ - Trung không tác động nhiều đến quyết định đầu tư. Trong khi họ vẫn tin vào nền tảng vĩ mô ổn định và sự nhất quán trong điều hành hành vĩ mô của Chính phủ Việt Nam.

Bảng 2: 5 cổ phiếu được đầu tư nước ngoài mua nhiều nhất

Nguồn: hnx.vn

Bảng 3: 5 cổ phiếu nhà đầu tư nước ngoài bán nhiều nhất

Nguồn: hnx.vn

Tổng khối lượng giao dịch của nhóm cổ phiếu HNX30 đạt hơn 401 triệu cổ phiếu, tương ứng với giá trị giao dịch đạt hơn 7 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng 54,49% về khối lượng và 76,23% giá trị giao dịch toàn thị trường.

Cũng theo HNX, trong tháng 5/2019, không có doanh nghiệp niêm yết cổ phiếu mới trong khi đó có 7 doanh nghiệp hủy niêm yết cổ phiếu.

Tổng số chứng khoán niêm yết tại ngày giao dịch cuối cùng của tháng (ngày 31/5) là 370 mã cổ phiếu với tổng khối lượng niêm yết hơn 12,44 tỷ cổ phiếu, tương ứng giá trị niêm yết toàn thị trường đạt gần 124,4 nghìn tỷ đồng.

Sự kiện hơn 300 doanh nghiệp (DN) đến từ Italia tham dự Hội nghị Thượng đỉnh cấp cao Italia – ASEAN lần thứ 3 diễn ra ngày 6/6 đã cho thấy thời cơ thu hút các nhà đầu tư lớn, có trình độ công nghệ cao đã tới. Hội nghị thượng đỉnh lần này được chủ trì bởi Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc và Thủ tướng Italia Giuseppe Conte.

Nhà đầu tư vượt nửa vòng trái đất

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chào mừng các DN Italia đã vượt nửa vòng trái đến Việt Nam, Thủ tướng cảm ơn niềm tin và sự lựa chọn của các nhà đầu tư đối với Việt Nam và Thủ đô Hà Nội – thành phố vì hòa bình.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh Diễn đàn này là một sự kiện đặc biệt, về phía Việt Nam lần đầu tiên có sự tham dự của cả Thủ tướng và Phó Thủ tướng Chính phủ, điều này thể hiện sự ủng hộ, đánh giá rất cao của Việt Nam đối với sự hợp tác của Chính phủ Italia, của các DN Italia, ASEAN với Việt Nam.

Thủ tướng mong muốn các DN Italia: "Khi các bạn nhìn về hướng Đông, hãy chọn Việt Nam, quốc gia có 95 triệu dân, đang phát triển năng động, một thành viên tích cực của cộng đồng ASEAN với quy mô GDP gần 3.000 tỷ USD".

"Chúng ta hãy cùng nhau hợp tác để cùng thành công và cùng phát triển lớn mạnh, điều đó sẽ càng tuyệt vời hơn khi Hiệp định EVFTA và EVIPA sớm được ký kết và phê chuẩn với sự giúp đỡ, ủng hộ của các bạn", Thủ tướng chia sẻ.

Nguyên Thủ tướng Italia Enrico Letta (kiêm Chủ tịch Hiệp hội Italia – ASEAN), đánh giá ASEAN là nền kinh tế lớn thứ 5 trên thế giới và là một khu vực kinh tế, địa chính trị rất quan trọng với Chính phủ Italia nói chung và cộng đồng DN Italia nói riêng. Italia luôn coi trọng mối quan hệ đa phương Italia – ASEAN, trong đó Việt Nam là cửa ngõ chiến lược của các DN Italia tại khu vực Đông Nam Á.

Điều đó đồng nghĩa với việc dự kiến sẽ có nhiều dự án xúc tiến thương mại cũng như tăng cường dòng vốn đầu tư của Italia vào Việt Nam trong thời gian tới để làm bàn đạp cho các DN Italia hiện diện mạnh mẽ hơn nữa tại thị trường tiềm năng ASEAN này.

"Nền kinh tế Italia và Việt Nam có rất nhiều điểm tương đồng và tôi tin chắc điều đó sẽ tạo thuận lợi hơn, dễ dàng và nhanh chóng hơn cho các DN Italia", ông Enrico Letta nhấn mạnh.

Quảng bá tới nhà đầu tư, ông Nguyễn Đức Chung, Chủ tịch UBND Tp.Hà Nội, cho biết Hà Nội có bề dày 1.000 năm lịch sử, là đầu não chính trị, văn hóa, kinh tế của Việt Nam. Hà Nội là thành phố vì hoà bình, đây là yếu tố quan trọng để các nhà đầu tư quan tâm khi muốn kinh doanh.

Trong khi đó, ở góc độ nhà đầu tư, ông Lapo Pistelli, Phó Chủ tịch EVI (Italia), chia sẻ trước đây DN chủ yếu hoạt động kinh doanh ở châu Phi nhưng gần đây đã chuyển hướng đầu tư sang khu vực Trung Đông, Đông Á và Đông Nam Á. "Chúng tôi rất muốn có cơ hội được đầu tư tại thị trường Việt Nam, hợp tác với DN Việt Nam", ông nói.

Chia sẻ với Thời báo Kinh Doanh, ông Emanuele Stano, Tổng Giám đốc công ty TNHH Ariston Thermo Việt Nam, đánh giá thị trường Việt Nam ngày càng phát triển, tăng trưởng gấp hai lần so với thị trường Italia, nhất là nhu cầu về các thiết bị máy nước nóng; nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng ổn định và bền vững, cơ cấu dân số trẻ.

Vì sao tiềm năng còn bỏ ngỏ?

Hiện nhiều DN và tập đoàn lớn của Italia đã có mặt, hoạt động kinh doanh có hiệu quả tại Việt Nam. Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đánh giá đây là những tín hiệu khả quan, tuy nhiên kết quả này chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu phát triển của hai nước.

Để phát triển hơn nữa quan hệ hợp tác đầu tư thương mại giữa hai bên, Phó Thủ tướng cho rằng ngoài sự ủng hộ, quan tâm của Chính phủ hai nước rất cần có sự nỗ lực và phấn đấu của cộng đồng DN.

Từ thực tiễn làm việc, tiếp xúc với nhiều nhà đầu tư Italia nói riêng và châu Âu nói chung, ông Phạm Hồng Hải, Tổng Giám đốc Ngân hàng TNHH MTV HSBC Việt Nam, chia sẻ với Thời báo Kinh Doanh là độ nhận biết về khu vực ASEAN cũng như Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư còn rất kém.

Ông cho biết: "Tôi hỏi tại sao không đầu tư vào ASEAN, trong đó có Việt Nam, nhiều nhà đầu tư thẳng thắn cho biết thị trường của chúng ta quá nhỏ. Khi đi xúc tiến đầu tư, DN vẫn cứ nhìn vào thị trường Trung Quốc, Ấn Độ".

>>>xem thêm  83% kế hoạch đầu tư công để giải quyết tồn tại của các nhiệm kỳ trước; Chiến lược đầu tư nào sẽ có xu hướng gia tăng trong năm 2019?<<<

Theo Lê Thúy